Moodle’da Güncelleme ve Yeni Eklenti Kurulumu

Zeki Tuman

1. Eklentilerin Güncellenmesi

Moodle aslında bir kısaltma ve ilk harfi modüler oluşuna vurgu yapıyor. Nitekim aşağıda şekil 1.1. de de göreceğiniz üzere Moodle standart 530 mödülle birlikte geliyor. Sonradan eklenen 116 eklenti birlikte daha da genişliyor, ihtiyacınıza göre bu eklentilerin sayısı daha da artıyor.

Şekil 1 Standart 530 etkinliği sonradan eklenen 116 ilave etkinlikle birlikte kurulmuş bir moodle sitesi, Kaynak:www.e-mektep.org

Moodle bu eklentilerin sayısı aşağıda da de görüleceği üzere 1746 sayısına ulaşıyor ve geliştirme aşamasında olan 983 eklenti daha mevcut. Tabii bu eklentilerin tümünü kurmaz zorunda değilsiniz nihayetinde bu güne kadar bu eklentiler toplamda 500 bin civarında indirilmiş, moodle geliştikçe bu eklentilerin bir kısmı da gelişimini sürdürürken bir kısmı bir süre sonra modül ve eklentilerin sahiplerince gelişimi durdurulmaktadır.

Şekil 2Moodle’daki Mevcut eklenti sayıları, Kaynak: https://moodle.org/plugins/index.php?moodle_version=23&refer

Bu durum Moodle site yöneticileri için her güncellemede bütün eklentilerini gözden geçirmelerini yeni sürüme uygun olanların güncellenmesini, uygun olmayanların ise siteden kaldırma işlemine tabi tutulmasını sonucunu getirmektedir.

1.1. Moodle Güncellemesi

Moodle sitenizi komut satırından barındırma firmanızın panel güncellemesi mevcut ise oradan, veya ftp üzerinden güncellemeniz mümkün.

Şekil 3 Moodle sistem gereklilikleri, Kaynak e-mektep.org sitesi

Ftp üzerinden güncelleme yaptığınızda karşıya toplam 20.000 (Moddle 3.10) dosya yüklemeniz gerekiyor ve bu da ortalama olarak 4 ile 10 saat arasında bir zaman alıyor. İş bununla da bitmiyor, mutlaka güncellemeye karar vermeden önce Sitenizi çalıştıracağınız sitemin temel yeterliliklerini karşılayıp karşılamadığını kontrol etmeniz gerekiyor. Bazen yer sağlayıcınız bu yeterlilikleri karşılamayacak veya karşılama konusunda sizden bir takım ilave ücretler isteyecektir. Her halükârda sisteminizi güncellemeye hazır hale getirmek veya taşımak için ciddi bir hazırlık yapma sürecine gireniz gerekir.

Tüm gereklilikleri karşılayıp siteminizi güncellemeye geçtiniz, sitenizin yedeğini aldınız ve Moddle’ın kodlarını yeni ve temiz bir klasöre kurdunuz ve kurulum işlemini başlattınız ortalama 30 dakika ile bir saat arasında siteminiz kuruldu ve yeni ayarları da yaptınız, fakat tüm kurduğunuz, ilave etkinlikler, temalar, bloklar, yerel etkinlikler vb. tümü yok oldu. Şimdi sizi kurduğunuz eklentilere göre değişmekle birlikte aşağıya doğru uzayan uzun bir liste bekliyor.

1.2 Eklenti Güncelleme

Öncelikle bu listenin tümünü kontrol etmeniz gerekecek, zira eklentilerinizin bir kısmı yeni sürümünüzle uyumlu olmayacak, bir kısmının ek bağımlılıkları olacaktır.

Şekil 4 Güncelleme ekranı

Bu kontrolü mutlaka yapmanızı öneririm zira uyumluluk problemi olan bir eklenti bize bir süre sonra mutlaka sorun çıkarmaya başlayacaktır.

Öncelikle güncel olmayan ve sizin kullandığınız sürümle uyumluluğu oldukça gerilere giden eklentileri kaldırmanız gerekecek, bu oldukça sıkıcı ve zaman alıcı bir süreç olacaktır. Özellikle büyük güncellemelerde ( iki veya 3 sürüm geriden güncelleme yapıyor iseniz) saatlerinize hatta günlerinize mal olacaktır.

Eklentilerinizi kontrol ettikten sonra güncel sürümünüze uygun olanları ve henüz güncellenmemiş olanları ayırmanız gerekecektir.

Bu işlemi yaptıktan sonra güncelle için 2 farklı seçeneği sahipsiniz:

1.2.1 Harici Güncelleme

Eğer eğer dosyaları kodun içerisinde nereye kopyalayacağınızı biliyorsanız, ihtiyacınız olan tüm eklentileri indirip ftp üzerinden mevcut kodunuz içerisine yerleştirerek güncellemeleri kurabilirsiniz.

Şekil 5 Modle eklentilerine karşılık gelen klasörler

Bu yöntemle güncelleme yapacak iseniz çok dikkatli olmanız lazım bazen bir dosyayı 3 hatta 4 alt klasörü kopyalamanız gerekecektir (Örneğin wordan bir dosyayı içeri aktarmak için kuracağınız eklenti için lib klasöründeki editör alt klasörünün atto alt klasörün altındaki filter klasörüne kopyalamanız gerekir) ve. mutlaka hangi dosyayı hangi klasörün altına kopyalamanız gerektiğini bilmeniz gerekecektir.

Şekil 6 Eklentiler ve bulundukları dizinler

Yanlış bir işlem sisteminizin çalışmasını engelleyecektir. Kurlum konusunda tecrübeniz var ise  bir den fazla siteyi güncelleme durumda iseniz bu yöntemle işleri çok hızlıca halledebilirsiniz. Çok tecrübeli değilseniz bu yöntemi tavsiye etmiyoruz.

1.2.2.Moodle İçerisinden Güncelleme

Site kurulumu konusunda tecrübeniz yok ise veya ftp erişim şansınız yoksa eklentileri Moodle içerisinden de güncellemeniz mümkündür.  Bunun için 2 yöntem mevcuttur, direkt olarak güncelleme ekranından bu güncellemeyi yükle (bk. Şekil 4) veya Site yönetimi, eklentiler, eklenti kur yolunu izleyerek zip dosyasından eklenti kur seçeneği. (bk şekil 7)

Kuracağınız veya güncelleyeceğiniz eklenti gencellenmiş veya Moodle sürümünüz ile uyumlu ise bu seçeneği kullanarak, eklentiniz güncelleyebilir veya kurabilirsiniz. Bu işlemi yapabilmek için https://moodle.org sitesine üye olmanız ve siteye giriş yapmanız gereceketir.

Şekil 7 Moodle içerisinden eklenti yükleme

1.2.2.1. Moodle Eklenti Klasörü Üzerinden Yükleme

Şekil 8 Moodle eklenti güncleleme ekranı

Sitenizin eklenti sayfasından (bk. Şekil 8) eklentiyi güncelle butonuna tıkladığınızda (eklentinin güncel durumumda ise aktif olur, değilse zip dosyasını indirmeniz için sizi Moodle doğrudan sistem üzerimden Moodle’in eklentiler sayfasına yönlendirir) ekran açılacak eklentinin sitenizle uyumluluğu kontrol edilecektir.

Şekil 9 Güncelleme uyumluluk kontrol

1.2.2.1 Zip dosyasından eklenti yükleme

Güncelleyeceğiniz eklenti güncel değil ise veya harici bir eklenti (satın aldığınız veya sizin yazdığınız) kuracak iseniz bu yöntemi deneyebilirsiniz.

Şekil 10 Zip dosyasından eklenti yükleme

Moodle veya başka siteden indirdiğiniz veya kendinizin sıkıştırdığı bir dosyayı bu yöntemi kullanarak güncelleyebilirsiniz. Bunun için şekil Dosya seç seçeneğine tıklayarak bilgisayarınızdaki kurmak istediğiniz zip dosyasını seçerek devam edebilirsiniz.

Aynı işlemi elinizdeki sıkıştırılmış dosyayı beyaz alana sürükleyip bırakarak da gerçekleştirebilirsiniz.

2.Yeni Eklenti Kurulması

Yukarıda Moodle’ın modüler yasına değinmiştik, sisteminize kurulu olarak gelen standart modüllerin yansıra ihtiyaç duyduğunuz eklentilerle genişletebilirsiniz. Yeni eklenti kurulumu güncellemeye benzese de kısmi farklılar göstermektedir.

Öncelikle kuracağınız eklentinin sisteminizle uyumlu olup olmadığını ve ek bağımlılıkları var ise o dosyalarında kurulması gerektiğini aklınızda tutunuz.

Öncelikle güncel olmayan ve sizin kullandığınız sürümle uyumluluğu oldukça gerilere giden eklentileri kurmamanızı öneriyoruz.

Gerekli kontrolleri yaptıktan sonra güncel sürümünüze uygun olan eklentileri kurmaya geçebilirsiniz.

Bu işlem için 2 farklı seçeneği sahipsiniz:

1.2 Harici Güncelleme

Eğer eğer dosyaları kodun içerisinde nereye kopyalayacağınızı biliyorsanız, ihtiyacınız olan tüm eklentileri indirip ftp üzerinden mevcut kodunuz içerisine yerleştirerek güncellemeleri kurabilirsiniz.

Şekil 11 Ftp programı ve Moodle Kodlarını kurulu olduğu bir sistem

Bu yöntemle kurulum yapacak iseniz çok dikkatli olmanız lazım bazen bir dosyayı 3 hatta 4 alt klasörü kopyalamanız gerekecektir (Örneğin wordan bir dosyayı içeri aktarmak için kuracağınız eklenti için lib klasöründeki editör alt klasörünün atto alt klasörün altındaki filter klasörüne kopyalamanız gerekir) ve. mutlaka hangi dosyayı hangi klasörün altına kopyalamanız gerektiğini bilmeniz gerekecektir (Bk şekil 2).

Yanlış bir işlem sisteminizin çalışmasını engelleyecektir. Kurlum konusunda tecrübeniz var ise veya bir den fazla siteyi güncelleme durumda iseniz bu yöntemle işleri çok hızlıca halledebilirsiniz. Çok tecrübeli değilseniz bu yöntemi tavsiye etmiyoruz.

1.2. Moodle İçerisinden Kurulum

Site kurulumu konusunda tecrübeniz yok ise veya ftp erişim şansınız yoksa eklentileri Moodle içerisinden de kurabilirsiniz.  Bunun için 2 yöntem mevcuttur, direkt olarak güncelleme ekranından bu güncellemeyi yükle veya Site yönetimi, eklentiler, eklenti kur yolunu izleyerek zip dosyasından eklenti kur seçeneği

Şekil 12 Kurulum türü seçme

Kuracağınız eklenti güncellenmiş veya Moodle sürümünüz ile uyumlu ise bu seçeneği kullanarak, eklentiniz güncelleyebilir veya kurabilirsiniz. Bu işlemi yapabilmek için https://moodle.org sitesine üye olmanız ve siteye giriş yapmanız gerecektir.

1.2.1. Moodle Eklenti Klasörü Üzerinden Yükleme

Şekil 13 Sitenin yönlendirdiği eklenti sayfaı

Sitenizin eklentiler sayfasından (bk. Şekil 11) yeni eklenti yükle seçeneğine tıkladığınızda şekil 11 gibi bir pencere açılacaktır. “Moodle Eklenti Klasöründen eklenti Yükle” seçeneğine tıkadığında Moodle doğrudan sistem üzerimden Moodle’in eklentiler sayfasına yönlendirir (Şekil 13). Buradan isteğiniz eklentiyi seçtikten sonra kurulum veya eklentinin indirilmesi için gerekli olan linklerin olduğu bir pencereye yönlendirileceksiniz

Şekil 14 Eklenti penceresi

install now seçeneğini işaretledikten sonra kurulum yapacağınız siteyi seçmeniz istenecektir.

Şekil 15 Site seçim sayafası

Gerekli kontroller yapıldıktan sonra kuruluma geçilecektir.

1.2.2. Zip dosyasından eklenti yükleme

Kuracağınız eklenti güncel değil ise veya harici bir eklenti (satın aldığınız veya sizin yazdığınız) kuracak iseniz bu yöntemi deneyebilirsiniz.

Şekil 16 zip dosyasından eklenti kurulumu

Moodle veya başka siteden indirdiğiniz veya kendinizin sıkıştırdığı bir dosyayı bu yöntemi kullanarak güncelleyebilirsiniz. Bunun için şekil (17) Dosya seç seçeneğine tıklayarak bilgisayarınızdaki kurmak istediğiniz zip dosyasını seçerek devam edebilirsiniz.

Aynı işlemi elinizdeki sıkıştırılmış dosyayı beyaz alana sürükleyip bırakarak da gerçekleştirebilirsiniz.

1.2.3. Moodle Eklenti Sayfasından Kurulum

https://moodle.org/plugins/ sayfası üzerinden de eklentileri inceleyebilir. İhtiyacınız olan eklentileri seçerek  Moodle sitenize ekleyebilirisiniz. Bunun için  “1.2.1. Moodle Eklenti Klasörü Üzerinden Yükleme” başlığında anlattığımız adımları takip edebilirsiniz.

Şekil 17 Moodle eklenti ana sayfası

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir